اجزای تشکیل دهنده پایان نامه
اجزای تشکیل دهنده پایان‌ نامه
آذر ۱۹, ۱۳۹۷
تعیین و محاسبه ی حجم نمونه
راهبردهایی برای تعیین و محاسبه ی حجم نمونه
دی ۲۵, ۱۳۹۷
انواع شیوه های نمونه گیری در پایان نامه

انواع شیوه های نمونه گیری در پایان نامه

گاهی مطالعه ی جامعه پژوهش یا امکانپذیر نیست و یا از نظر مالی، زمانی و انرژی مقرون به صرفه نمی باشد و یا وضعیت به صورتی است که مطالعه ی جامعه ی مذکور در کوتاه مدت امکان پذیر نیست و در بلند مدت نیز نتایج مطالعه به کار نمی آید. در چنین مواردی، به جای مطالعه ی کل جامعه، می توان نمونه ای از آن جامعه را انتخاب و مورد مطالعه قرار داد. نمونه گروهی از افراد یا اعضای جامعه ی پژوهش است که معرف آن جامعه بوده و کم و بیش ویژگی های کل جامعه را دارا است.

چهارچوب نمونه گیری

در موارد سر راست و روشن می توان هر عضو منفرد جامعه ی پژوهش را مشخص و در نمونه منظور کرد، اما در موارد کلی تر ممکن است این امر امکانپذیر نباشد. برای رفع این مشکل، ما می بایست یک چهارچوب نمونه گیری را طراحی یا انتخاب نماییم که با کمک آن بتوانیم هر عضو منفرد جامعه را مشخص و وارد نمونه نماییم. چهارچوب نمونه گیری فهرست دقیقی از اعضای جامعه پژوهش است. در تعیین چهارچوب نمونه گیری، می بایست به مسائل عملی، اقتصادی، اخلاقی، و فنی توجه شود.

 نمونه گیری

نمونه گیری به معنای برداشتن نسبتی از جامعه یا کل بعنوان معرف یا نماینده است. این نمونه باید کلیه یا اکثر ویژگی های جامعه ی کل را داشته باشد تا بتوان حاصل از آن را به کل تعمیم داد.

نمونه گیری تصادفی یا بر اساس احتمال

نمونه گیری تصادفی ساده:

هرگاه ساختار جمعیتی یکدست و یکپارچه باشد و ناهمگونی زیادی در حوزه ی مورد نظر به چشم نخورد و در عین حال جامعه ی پژوهش بسیار گسترده نباشد، می توان از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده کرد. در روش نمونه گیری تصادفی ساده، انتخاب به گونه ای صورت می گیرد که کلیه ی افراد جامعه از فرصت برابر برای انتخاب شدن برخوردار بوده و انتخاب هر فرد مستقل از دیگران صورت می گیرد.

نمونه گیری تصادفی نظام مند:

شامل انتخاب هر یک از افراد nام از یک فهرست است، اما باید دقت شود که فهرست تهیه شده به گونه ی مرتب شده ای که فاصله های منظم بر آن حاکم است یعنی به صورت رتبه بندی نباشد، اگر فاصله های ثابت و مکرری در فهرست باشد، مانند طبقه بندی دانشجویان به ترتیب رتبه ی درسی، چنین فهرستی به نمونه گیری سودار منتهی خواهد شد. بهترین روش استفاده از فهرست الفبایی است.

نمونه گیری تصادفی طبقه ای:

هنگامی که افراد یا ساخت جامعه ی پژوهش ناهمگون باشد و در درون آن قشرها، طبقه ها، یا گروه های گوناگون شکل گرفته باشند و این ناهمگونی اثر مهمی بر نتیجه بگذارد، ابتدا جامعه را بر حسب صفت ها یا ویژگی های غیر مشترک به مجموعه های همگون تر طبقه بندی نموده و بعد از هر طبقه به صورت مجزا نمونه گیری می کنیم.

نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با حجم:

هنگامی که ساختار جامعه ی پژوهش ناهمگون بوده و بتوان درون جامعه قشرها، طبقه ها، یا گروه های گوناگون اما با درصدهای جمعیتی متناوب را مشخص نمود، می توان از نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با حجم استفاده نمود.

نمونه گیری تصادفی خوشه ای:

برعکس نمونه گیری تصادفی طبقه ای که در آن گروه ها همگن هستند، در نمونه گیری خوشه ای گروه ها ناهمگن هستند و بویژه این روش زمانی به کار می رود که فهرستی از افراد جامعه در دسترس نیست و یا توزیع جغرافیایی افراد بسیار پراکنده و گسترده است. در این نمونه گیری، واحد نمونه فرد نیست، بلکه شامل گروه یا خوشه ای از افراد است. بنابراین در این روش، در آغاز لازم نیست تمام عناصری که واحدهای نمونه گیری نهایی را تشکیل می دهند فهرست شوند، بلکه فقط باید فهرست تمام خوشه ها را تهیه کرد، چون ابتدا از خوشه ها نمونه گیری می شود و آنگاه از واحدهای درون این خوشه ها.

نمونه گیری خوشه ای از نظر اجرا به دو صورت نمونه گیری خوشه ای یک مرحله ای که در آن خوشه ها در مرحله ی اول انتخاب و از همه ی عناصر خوشه های انتخاب شده استفاده می شود.

و نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای که خوشه ها در بیش از یک مرحله اجرا می شود و در طی مرحله ها برای انتخاب عناصر هر یک از خوشه های انتخاب شده از فن نمونه گیری تصادفی استفاده می شود، تقسیم می شود.

همچنین نمونه گیری خوشه ای از نظر وضعیت خوشه گیری به دو نوع تقسیم می شود:

  • نمونه گیری منطقه ای یا نمونه گیری خوشه ای جغرافیایی. در این نوع نمونه گیری خوشه ها مشتمل بر مناطق جغرافیایی هستند. از آنجا که پیمایش و بررسی جامعه ی از نظر جغرافیایی پراکنده، می تواند از نظر اقتصادی و زمانی مقرون به صرفه نباشد، پاسخگویان موجود در یک منطقه ی محلی به عنوان خوشه در نظر گرفته می شوندو آنگاه وارد نظام و گزینش تصادفی می شوند.
  • نمونه گیری خوشه ای متناسب با حجم. زمانی که خوشه های تشکیل شده از نظر حجم نابرابر باشند، از این روش استفاده می شود. در این روش، احتمال انتخاب هر خوشه بسته به حجم خوشه فرق می کند و در آن یا به خوشه های بزرگتر احتمال بیشتر و به خوشه های کوچکتر احتمال کمتری برای انتخاب شدن داده می شود و یا خوشه ها بر اساس اندازه طبقه بندی و به تناسب به آنها سهمیه اختصاص داده می شود.

نمونه گیری غیرتصادفی یا غیراحتمالی

نمونه گیری در دسترس یا اتفاقی:

اگر پژوهشگر نتواند نمونه گیری تصادفی انجام دهد و یا به سرعت به اطلاعات مورد نظر نیاز داشته باشد، از نمونه گیری در دسترس یا اتفاقی که به آن نمونه گیری اقتضایی نیز گفته می شود، استفاده می کند. به سخن دیگر، اعضای جامعه ی پژوهش بر اساس راحتی نسبی دسترسی به آنها انتخاب می شوند.

نمونه گیری هدفمند یا قضاوتی:

در این روش، پژوهشگر تلاش می کند بر اساس قضاوت و نظر کارشناسی خود نمونه ای را انتخاب نماید که تا حد امکان ویژگی های جامعه واقعی را داشته باشد. پس، پژوهشگر نمونه را مبتنی بر آن کسانی انتخاب می کند که فکر می کند برای مطالعه ی مورد نظر مناسبند. این روش اساساً زمانی به کار می رود که تعداد افراد دارای ویژگی یا شرایط لازم در زمینه ی مورد مطالعه محدود باشند.

نمونه گیری سهمیه ای:

در این نمونه گیری، افراد یا آزمودنی ها با در نظر گرفتن برخی ویژگی های مشترک مانند سن، منطقه ی مسکونی، نژاد، طبقه ی اجتماعی و نظایر اینها متناسب با حجم و به گونه ای انتخاب می شوند که تا حد امکان معرف جامعه و متناسب با هدف های پژوهش باشند. یعنی پژوهشگر در این روش پس از تعیین گروه ها و حجم یا سهمیه ی آنها، از هر کجا که بتواند افراد واجد شرایط را پیدا و برای نمونه گیری انتخاب می نماید.

نمونه گیری گلوله برفی یا افزایشی:

نمونه گیری گلوله برفی، فنی برای افزایش نمونه ی پژوهش در زمان هایی است که به آزمودنی هایی فراتر از آزمودنی های آشنا نیاز است. پس، گاهی پژوهشگر به آزمودنی های کافی دسترسی ندارد و نمی داند آزمودنی های خود را از کجا بیاورد. به همین دلیل، با معدودی آزمودنی در دسترس مصاحبه نموده و از آنها می خواهدآزمودنی های دیگری با ویژگی های مورد نظر معرفی نمایند، یعنی هر آزمودنی به آزمودنی های بیشتر می انجامد و اندک اندک بر تعداد آزمودنی ها یا پاسخگویان افزوده می شود.

نمونه گیری موردی (مطالعه ی موردی):

در این روش، پژوهش به یک گروه یا واحد که اغلب دارای یک ویژگی یا صفت مشابه است و اندازه یا حجم آن نیز کوچک است، محدود می شود. چون روش های موردی اغلب در مطالعه های طولی به کار می روند، پژوهشگر اغلب مجبور می شود مورد را به گونه ای برگزیند که دسترسی به آن در مدت طولانی امکانپذیر بوده و نیز مورد همکاری لازم را به عمل آورد.

TMRG
TMRG
گروه تحقیقاتی طلوع با هدف ارائه آموزش و مشاوره با روش های نوین در زمینه رشته های علوم انسانی، علوم پایه و رشته های فنی و مهندسی پایه گذاری شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*