شیوه پایان نامه نویسی
شیوه پایان نامه نویسی – مرحله های علمی طرح پژوهش | ویژگی های فرضیه علمی یا پژوهش
مرداد ۳۰, ۱۳۹۵
شیوه پایان نامه نویسی
شیوه پایان نامه نویسی – سنجش یا تعیین روش و ابزار جمع آوری اطلاعات و داده ها
مرداد ۳۰, ۱۳۹۵
شیوه پایان نامه نویسی

 همراهان گرامی، امروز ادامه بخشی دیگر از مبحث پروپوزال را برای شما عزیزان شرح می دهیم.

مرحله های علمی طرح پژوهش

  1. تعریف متغیرها یا مفهوم ها

تعریف نظری یا مفهومی

تعریف عملیاتی


تعریف ها در پژوهش به دو صورت نظری یا مفهومی، و عملیاتی ارائه می شوند.

  • تعریف نظری یا مفهومی

در این تعریف، فضای مفهومی می بایست شکل ثابت و پایدار داشته و امکان تعبیر یا تفسیر گوناگون از آن حاصل نباشد؛ در عین حال، این فضای مفهومی می بایست صریح، روشن و مشخص باشد تا از نظر تجربی اتکای به آن برای انجام تعریف عملیاتی میسر گردد.

بدینسان، به صورت خلاصه می توان گفت تعریف مفهومی یا نظری می بایست دارای ویژگی های زیر باشد:

تعریف مفهومی یا نظری می بایست دارای ویژگی های زیر باشد:

  • جهان شمولی: تعریف مفهومی یا نظری می بایست به گونه ای جامع و جهان شمول مطرح شود و همه ی کیفیت ها و صفت های موجود در آن مفهوم یا متغیر را در بر گیرد.
  • بی ابهامی: تعریف مفهومی یا نظری می بایست به صورت صریح، روشن، و دقیق انجام گیرد و در آن هیچگونه ابهامی به چشم نخورد.
  • عدم تضاد معنایی: تعریف مفهومی یا نظری می بایست به صورتی باشد که مواردی را که مورد پوشش نیست، شامل نشود.
  • عدم تسلسل: تعریف مفهومی یا نظری می بایست در راستای آشکار شدن مفهوم ها یا متغیر رو به جلو حرکت کند و نه این که با یک حرکت دوری فرد را به جای اول خود بازگرداند.
  • بیان مثبت: تعریف مفهومی یا نظری می بایست به صورت ایجابی بیان شود و صفت های نهفته در مفهوم یا متغیر مورد نظر را بیان کند و نه صفت هایی که در آن وجود ندارد، چون صفت های مذکور ممکن است در بسیاری از چیزهای دیگر نیز یافت نشوند.

تعریف عملیاتی

به تبدیل مفهوم های انتزاعی به متغیر های قابل سنجش و اندازه گیری و تعیین نحوه ی سنجش و اندازه گیری این متغیرها گفته می شود. در تعریف عملیاتی به عملیات لازم برای اندازه گیری متغیرها و چگونگی مشاهده و تعیین ملاک هایی برای مشاهده پذیر کردن آن ها می پردازیم. در یک تعریف عملیاتی، پژوهشگر مشخص می کند که چه چیزی را، تحت چه شرایطی، و چگونه مشاهده، ثبت و ضبط خواهد کرد.

برای انجام یک تعریف عملیاتی، می بایست شاخص های متغیر مشخص گردد. شاخص ها، صفت ها، ویژگی ها و بطور کلی امور واقع هستند که متغیر مورد نظر براساس یا به واسطه ی آن ها مشاهده و سنجیده می شوند. شاخص آن چیزی است که نشانگر یا معرف چیز دیگری است و با آن می توان رخداد آن چیز را سنجید، ثبت کرد یا به صورت محسوس یا ملموس نشان داد.

یک شاخص مناسب می بایست دارای شرایط زیر باشد:

  • مرتبط بودن. شاخص می بایست ارتباط منطقی و مناسبی با متغیر مورد بررسی داشته باشد و این ارتباط فقط در صورت یا ظاهر معنی دار نبوده، بلکه در واقع این معنی داری وجود داشته باشد.
  • گستره ی شمول. شاخص می بایست تا حد امکان بخش زیادی از متغیر را در برگرفته و از آن بخش عظیمی از هدف مورد نظر محقق شود.
  • صراحت و بی ابهامی. شاخص ها می بایست در صورت و در معنا به صورت دقیق، روشن، و صریح بیان شوند، به طوری که تا حد امکان برداشت یکسانی در مورد آن ها وجود داشته باشد.
  • تناسب نظری. شاخص می بایست با نظریه های موجود و هدف های ذکر شده در آن ها تناسب داشته باشد.
  • پذیرش پذیری. شاخص می بایست از دل جامعه ی پژوهش بیرون آید و از دیدگاه کاربران آن و افراد آن جامعه برای سنجش متغیر مورد نظر مناسب باشد.
  • سنجش پذیری. شاخصی که برای اندازه گیری یک متغیر انتخاب می شود، می بایست قابل سنجش و اندازه گیر ی باشد.

با توجه به شرایط مذکور، شاخص ها را می توان به انواع گوناگون طبقه بندی نمود:

الف) شاخص های تحلیلی و پژوهش یا تجربی

ب) شاخص های تعریفی، وابسته، و استنتاجی

پ) شاخص های آشکار و پنهان


الف) شاخص های تحلیلی و پژوهش یا تجربی

شاخص های تحلیلی

  1. که رابطه ی مستقیم با متغیر مورد نظر دارند و بخش نهفته در آن به حساب می آیند. این شاخص مبتنی بر تعریف تحلیلی است و در آن تعریف و معنی از نظر افراد جامعه مشخص می گردد. یعنی ابتدا از افراد جامعه در خصوص متغیر یا مفهوم مورد نظر پرسش پرسیده می شود و آنگاه نظر بیشینه ی آنها به عنوان یک شاخص در نظر گرفته می شود.
  2. شاخص های پژوهشی یا تجربی. که رابطه ی غیر مستقیم با متغیر مورد نظر دارند.

ب) شاخص های تعریفی، وابسته، و استنتاجی

  1. شاخص های تعریفی. که عموماً برای متغیرهای ساده و قابل بررسی کاربرد دارند و تعریف بلافاصله توسط آن روشن می گردد.
  2. شاخص های وابسته. که در آنها نمی توان متغیر را فقط با یک صفت (یا شاخص) تعریف کرد و با شاخص های دارای ارتباط یا وابستگی به هم مشخص می گردند.
  3. شاخص های استنتاجی. که در مورد متغیرهایی به کار می روند که به صورت مستقیم قابل بررسی نیستند و یا طرح مستقیم آنها نمی تواند پاسخ درستی به دست دهد.

پ) شاخص های آشکار و پنهان

  1. شاخص های آشکار یا ظاهری. که به سادگی و وضوح قابل دسترسی و مشاهده هستند.
  2. شاخص های پنهان. که مشاهده و بررسی آنها به سادگی و وضوح امکان پذیر نیست.

تعریف عملیاتی می تواند به دو صورت انجام گیرد: سنجشی و تجربی

تعریف عملیاتی سنجشی. در این تعریف، نحوه ی سنجش و اندازه گیری متغیر بر اساس ویژگی های پویا نظیر نوع رفتارها و یا ویژگی های ایستا نظیر وضعیت حافظه، مهارت های تحلیلی و غیره و یا هر دو مشخص می شود.

تعریف عملیاتی تجربی. در این تعریف نحوه ی دستکاری متغیر مستقل و تأثیر آن بر متغیر وابسته و نحوه ی اندازه گیری تأثیر دستکاری بر متغیر وابسته ذکر می گردد. پس ، در این جا علاوه بر ذکر نحوه ی دستکاری، نوع و میزان تغییرات حاصل از دستکاری و تأثیر آن ها نیز، ذکر می گردد.

لطفا برای دریافت آخرین اخبار و مطالب سایت عضو کانال تلگرام شوید.

آدرس کانال گروه تحقیقاتی طلوع:

https://telegram.me/touloo

ضمنا توجه داشته باشید موارد تکمیلی این آموزش ها در کانال گروه تحقیقاتی طلوع ارائه شده است.

TMRG
TMRG
گروه تحقیقاتی طلوع با هدف ارائه آموزش و مشاوره با روش های نوین در زمینه رشته های علوم انسانی، علوم پایه و رشته های فنی و مهندسی پایه گذاری شده است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

67 + = 71